Nα μείνουμε ενωμένοι, να διατηρούμε τους παραδοσιακούς σπόρους

των μικρών γεωργών, να δημιουργούμε και να μοιραζόμαστε πολύτιμη γνώση και να υπερασπιζόμαστε τις αξίες της κοινής παράδοσης της γεωργίας στα Βαλκάνια:  μερικά από τα μηνύματα που έστειλε η 1η Βαλκανική Γιορτή Σπόρου, το Σαβ/κο 29 και 30 Αυγούστου 2026 από την Καστοριά.

Η 1η Βαλκανική Γιορτή Σπόρου φιλοξενήθηκε στην 9η Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας Καστοριάς και διοργανώθηκε από το Βαλκανικό Δίκτυο Σπόρων, τον ΑΙΓΙΛΟΠΑ και τον Σύλλογο Οικολογικής Γεωργίας ΟΙΚΟΤΡΟΠΙΟ Καστοριάς. 

Στη γιορτή συμμετείχαν εκπρόσωποι και μέλη των οργανώσεων σπόρων από Ελλάδα (ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ, Σπορίτες Έβρου, ΣΙΤΟ), Αλβανία (Σύλλογος Φυτικών Γενετικών Πόρων APGR, Σύλλογος Βιολογικής Γεωργίας ΟΑΑ), Κροατία (Σύλλογος Cosmic Gardeners), Βουλγαρία (Οργάνωση Polerani), Βόρεια Μακεδονία (Παραγωγοί Βιολογικών Προϊόντων ECO-ILIDEN), Γαλλία (Réseau Semences Paysannes, RSP) καθώς και μέλη από το Οικοτρόπιο, Σύλλογο Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας Καστοριάς (Ελλάδα).

Οι συμμετέχοντες την πρώτη μέρα της Γιορτής (Σάββατο 29/8), είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν το Οικολογικό Αγρόκτημα BioFru της οικογένειας Λιούζα στη Βασιλειάδα Καστοριάς όπου διατηρούνται 160 διαφορετικές ποικιλίες μήλων και αχλαδιών. Μοιράστηκαν εμπειρίες από σύγχρονες αγροοικολογικές πρακτικές της καλλιέργειας των οπωροφόρων, της αγροδασοπονίας καθώς και της επιλογής βιολογικών ποικιλιών φρούτων στα πλαίσια του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου InnOBreed. Στη συνέχεια ακολούθησε ξενάγηση στο Ανοιχτό Μουσείο Δισπηλιού που αναδεικνύει έναν από τους παλαιότερους και πιο σημαντικούς νεολιθικούς λιμναίους οικισμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναπαριστώντας  ένα νεολιθικό χωριό δίπλα στη λίμνη πριν περίπου 7.500 χρόνια.

Το απόγευμα της ίδια μέρας στο περίπτερο του Βαλκανικού Δικτύου Σπόρων οργανώθηκε εργαστήριο με  εντυπωσιακή έκθεση, δεκάδων ποικιλιών τομάτας και πιπεριάς από τα Βαλκάνια στην οποία επισκέπτες και συμμετέχοντες  αξιολόγησαν την εμφάνιση και τα γευστικά ποιοτικά χαρακτηριστικά, δοκιμάζοντας την κάθε ποικιλία. Το θεματικό αυτό εργαστήριο οργανώθηκε στα πλαίσια του ερευνητικού έργου LIVESEEDING για την προώθηση της οργανικής βελτίωσης και του βιολογικού σπόρου στην Ευρώπη και η επεξεργασία των δεδομένων αναμένεται να αναδείξει την καλύτερη ποικιλία τομάτας και πιπεριάς  του Βαλκανικού Δικτύου για το 2026. 

Έπειτα ο γεωπόνος ερευνητής από το Κιλκίς  Βασίλης Ιωαννίδης μας ξενάγησε στην πλούσια χλωρίδα των Βαλκανίων και έδωσε έμφαση στα ενδημικά είδη και στους προγόνους των καλλιεργούμενων φυτών από τα οποία προέκυψαν μέσα στο χρόνο, με την καλλιέργεια, οι εκατοντάδες  ποικιλίες που καλλιεργούνται έως σήμερα και κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. 

Η δράση και τα μέλη του Βαλκανικού Δικτύου Σπόρων παρουσιάστηκαν στη συνέχεια από τον ΑΙΓΙΛΟΠΑ που αποτελεί ιδρυτικό μέλος. Το Δίκτυο ιδρύθηκε το 2023 με έδρα τη Βοσνία Ερζεγοβίνη και σήμερα αριθμεί 13 μέλη από 8 χώρες. Η δράση του εστιάζεται στην ενίσχυση της διατήρησης και της αειφορικής χρήσης των φυτικών γενετικών πόρων στη γεωργία, στην προώθηση ανθεκτικών συστημάτων διατροφής και στη διαμόρφωση ενός μοντέλου συνεργασίας, στο πλαίσιο της πλούσιας βιοποικιλότητας και της γεωργικής κληρονομιάς των Βαλκανίων.

Η ενότητα των συζητήσεων του Σαββάτου ολοκληρώθηκε με ενημέρωση    από τον Lavdosh Ferruni εκπρόσωπο του Συλλόγου Βιολογικής Γεωργίας της Αλβανίας  και συζήτηση για τα νεότερα της Εξέγερσης των Φλαμίνγκο (κίνημα ενάντια σε τουριστική επένδυση σε περιβαλλοντικά προστατευόμενη περιοχή της Αυλώνας, Ν. Αλβανία) ενώ η ημερα έκλεισε με όμορφη  Βαλκανική μουσική συναυλία από το συγκρότημα Voras Orkestra. 

Την Κυριακή 30/8 πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή σπόρων ποικιλιών όλων των ειδών από τα Βαλκάνια με συμμετοχή και του κοινού, ενώ το πρόγραμμα της Βαλκανικής Γιορτής Σπόρων έκλεισε με το Εργαστήριο παρασκευής σπιτικού ψωμιού  από τον Βασίλη Παπατριανταφύλλου στο οποίο μέλη του Βαλκανικού Δικτύου Σπόρων και οργανώσεων από Ελλάδα (Σπορίτες Έβρου) μοιράστηκαν τις δικές τους εμπειρίες για τα μυστικά του ψωμιού και έδωσαν την ευκαιρία στους επισκέπτες του φεστιβάλ να δοκιμάσουν ψωμί από τοπικές ποικιλίες, μονόκκοκο σιτάρι, χαρούπι, φασόλια  καθώς και  άλλα παραδοσιακά υλικά,  συνοδευτικά του  παραδοσιακού βαλκανικού τραπεζιού  (πίτες, λάδι, ρακί ).

 Η 1η Βαλκανική Γιορτή Σπόρου διοργανώθηκε για πρώτη φορά σε διεθνές επίπεδο και φιλοδοξεί να γίνει θεσμός συμφιλίωσης συνεργασίας και συνδημιουργικότητας με σύμβολο τον σπόρο και την οικολογική του διάσταση για την διατροφική επάρκεια, ασφάλεια και κυριαρχία των γεωργικών κοινοτήτων στα Βαλκάνια και σε όλη την Ευρώπη. 

Ευχαριστούμε το ΟΙΚΟΤΡΟΠΙΟ – Σύλλογο Οικολογικής Γεωργίας και Χειροτεχνίας Καστοριάς, τους τοπικούς φορείς και τους πολίτες της Καστοριάς για τη θερμή φιλοξενία και την συμβολή τους στην επιτυχία αυτού του θεσμού. Ευχαριστούμε επίσης, όλους όσους ταξίδεψαν (μέλη του Βαλκανικού Δικτύου, ελληνικά δίκτυα σπόρων, φίλους, συνεργάτες, επισκέπτες) για να μοιραστούν μαζί μας τη χαρά της 1ης Παν-βαλκανικής Γιορτής Σπόρου.